DİŞ FIRÇALAMA

DİŞ FIRÇALAMA NEDEN GEREKLİDİR

İnsan ağzı doğum sırasında sterildir. Doğum anında mikroorganizmalar ağız ortamına dahil olur. Daha sonra bunlar ağız ortamında çoğalarak doğal ağız florasını oluştururlar. Hatta bazı yeni doğmuş bebeklerde ağızda pamukçuk denilen rahatsızlık oluşur. Bunun sebebi ağız ortamında mantarların çok hızlı çoğalmasıdır. Verilen ilaçlarla mantarlar baskı altına alınır ve bakterilerin çoğalmasına fırsat tanınır. Bakteriler çoğalınca ilaca gerek kalmaz mantarlara karşı bir denge unsuru oluştururlar. Rahatsızlıkta iyileşmiş olur. Fakat bizde bu bakterilerle ömür boyu aynı vücudu paylaşmak zorunda kalırız.

Bizim diş fırçalamakla yaptığımız bu bakterileri dişin üzerinden sürekli olarak uzaklaştırmaktır. Yoksa amaçladığımız ağzı bir şekilde dezenfekte etmek değildir.

BAKTERİ PLAĞI

Ağzımızda bulunan mikroorganizmalar dişin üzerine yapışkan bir plaka halinde yapışırlar Biz bu tabakaya bakteri plağı diyoruz. Ağızdaki mikroorganizmalar, hücre döküntüleri, tükrüğün yapısındaki kalsiyum, gıda artıkları yapısını oluşturur. Bakteri plağı diş fırçaladıktan kısa bir süre sonra oluşmaya başlar. Daha sonra setleşerek diştaşını oluşturur.



Diş tartarı birikmiş bir ağız

Bakteri plağını dişten uzaklaştırmanın tek yolu mekanik temizlik yani diş fırçalamak ve diş ipi kullanmaktır.

Hiçbir gargara, hiçbir diş macunu, hiçbir ilaç dişeti problemlerini tek başına engellemez bunlar ancak yardımcıdır. Asıl olması gereken diş fırçalamaktır.



Aynı hastanın diştaşları temizlenmiş hali.

Diş fırçalamakla yaptığımız bu bakteri plağını dişlerden uzaklaştırmaktır. Yoksa gıda artıklarını değil. Halbuki diş fırçalamayı yapan insanların çoğu aslında ne kadar yetersiz fırçaladıkları gösterildiğinde şaşırırlar. Bakteri plağını etkin bir şekilde dişlerden nasıl uzaklaştıracaklarını bilmezler. Onyıllar süren bir süreçte de bakteri plağının içerdiği milyarlarca mikroorganizmanın oluşturduğu enzimler, toksinler ve asitler dişlerimizi, dişetlerimizi tahrip eder.

1
2
2		    
DİŞLERİN YAPISI

Dişler çeşitli liflerle çene kemiğine asılı vaziyettedir. Etrafında kemik ve onun üzerinde de dişeti vardır. Dişeti üzerindeki kısmı mine ile kaplıdır. Fakat mine kök yüzeyinde yoktur
.


Bu yüzden dişeti çekilmelerinde hassasiyet problemleri ortaya çıkar.
Sağlıklı bir dişeti açık pembe renkli, mat, hafif pürüzlü gibi portakal kabuğu görünümündedir. Sağlıksız dişeti ise şiş, kırmızı, parlak yüzeylidir



Bu resimde üst çenede sağlıklı dişeti, alt çenede ise oklarla gösterilen yerde sağlıksız dişeti görülmektedir.



Yukarıdaki resimde mavi görünen yerler hatalı fırçalamadan sonra kalan bakteri plağıdır. Bu kişi dişlerini fırçaladıktan sonra özel bir boya ile dişler boyanarak fırçalama hataları ortaya çıkarılmış. 		Özellikle alt dişler daha fazla ihmal edilmiş ve bu uzun yıllardır devam ettiği için dikdörtgenle gösterilen yerde olduğu gibi tüm alt dişlerin dişeti kalınlaşmış. Bu şekilde fırçalama hatalarını kişiye göstererek fırçalama hatalarını düzeltmek mümkün olmaktadır.

DİŞ-DİŞETİ İLİŞKİSİ NASIL OLMALIDIR.
Diş-dişeti ilişkisi yani bu iki yapının birleşimi nasıl olmalıdır? Aralarında nasıl bir geçiş vardır? Normali nedir? Kısaca bu konuyu açıklamaya çalışacağım.



Diş-dişeti birleşiminde 0.5 ile 1.5 mm en çok 2 mm derinliğinde dişeti cebi vardır. (1 no’lu şekil). Fırçalamada hatalar devam ettiği zaman bu bölgede dişeti asitlerin tesiriyle rahatsız hale gelir (2 no’lu şekil).
1
2
33
    
Fırçalama hataları devam ettiği zaman bakteri plakları diştaşı haline dönüşerek dişi çevreleyen kemikte tahribat yaparlar (3 no’lu şekil). Onyıllar içinde bu tahribat ilerler. dişin kemik desteği azaldığı için diş sallanmaya başlar (4 no’lu şekil) ve sonuçta dişin çekimiyle sonuçlanır.

Bahsederken hep dişeti çekilmesi diye bahsediyoruz. Aslında çekilen dişeti değil dişetinin kemik desteğidir. Dişeti alttaki kemik destek yok olduğu için geri çekiliyor.



Bu resimde siyah noktalı çizgi dişetinin olması gereken sınırı gösteriyor. Halbuki dişeti nerelere kadar çekilmiş! (Koyu renkli gözüken yerler çürük değil diştaşları). Burada çekilen dişeti değil, alttaki kemik desteği.


Alttaki kemiğin durumu bu resimde olduğu gibi. Dişetinin altındaki kemik adeta üzerine asit dökülmüş gibi hatta gibi değil asit dökülmüş ama nasıl 20-30 yıl süreyle her gün azar azar, mikro düzeyde olarak. Kemiğin sarı olarak gözüken kök yüzeyini örtmesi gerekiyor. Yani dişleri sallanıp da çekilenler bundan daha fazla kemik erimesi olduğu için dişlerini çektirmek zorunda kalıyorlar.

Bu kemik erimesi ile hastalar sadece dişlerini kaybetmiyor; aynı zamanda üzerine protezlerin yapılacağı çene kemiklerini de kaybediyorlar.

DİŞ FIRÇALAMAYI NASIL YAPMALIYIZ
Diş fırçalama herşeyden evvel sistematik bir şekilde yapılmalıdır. Rasgele yapılan bir diş fırçalaması doğru hareketlerle yapılsa bile bazı bölgelerin temizlenmeden kalması ile sonuçlanacaktır.

 		Diş fırçası diş-dişeti birleşimine dişetine doğru 45 derecelik açıyla yerleştirin.



Bu sırada fırçanın kılları dişin çiğneyici yüzünün üzerine gelmemelidir. Yoksa dişeti ile diş arasında köprü kurarak dişeti kenarını temizlemez.
Diş fırçası kesinlikle dişlere dik olmamalıdır.
1
2
43		    
Yoksa sadece dişlerin en çıkık kısımlarına temas edeceği için fırçalama fonksiyonunu görmez.



Dişetine diş fırçasını 45? açı ile yerleştirdikten sonra slaytta görüldüğü gibi yarım diş

boyu dairevi hareketlerle fırçalamayı o bölgede 10 sn. süre ile yapın. Yani yarım diş boyu dairevi hareket diş fırçasının kıllarının uçları hareket etmeyecek titreşecek demektir.
Bir fırça boyu yeri fırçaladıktan sonra bir fırça boyu öne kayın. Sağ üst arka dişlerin dış tarafından başlayın bir fırça boyu ilerliye ilerliye sol üst arka dişlere gelin oradan içeri dönün. İçerisi bittikten sonra çiğneyici yüzeyleri ön-arka yöndeki hareketlerle fırçaladıktan sonra alt çeneye geçin. Bu şekilde fırçalanmayan yer kalmayacaktır.

Fırçalamada en çok hata yapılan yerler üst azıların dış tarafı, alt azıların iç ve dış kısımlarıdır. Üst azıların dış yanak taraflarında yanak kaslarından dolayı fırça buraya girmez. O yüzden burayı fırçalamak için ağzımızı hafifçe kapatmamız lazımdır.
 Kapatabilmemiz içinde ağzımızın köpük veya tükürük dolu olmaması lazım. O yüzden burayı ya en başta fırçalamak lazım yada ağzımızı çalkaladıktan sonra ayrıca fırçalamak lazım. Alt azılarda ise içerde dil dışarıda da yanağın sığlaşması fırçalamayı engeller.

Diş fırçalama ile dişin 5 yüzeyinden 3 tanesini temizlemiş oluyoruz. Yanak yüzeyi, dil yüzeyi ve çiğneyici yüzey. Dişlerin birbirlerine bakan yüzeyleri ise temizlenmeden kalmış oluyor. Bu yüzeyler hiçbir diş fırçalama tekniği ile hiçbir diş macunu, hiçbir gargara ile tam olarak temizlenemez. Yine mekanik temizlikle yani diş ipi ile temizlenebilir.

Diş ipinin özelliği bükülmemiş ipek ipliktir. Bu yüzden diş yüzeyine yaslayınca düz bir yüzey halini alarak mekanik temizliği sağlar. Farklı nitelikte ve fonksiyonda diş ipleri vardır.



Ortada normal bir diş ipi görülürken sol tarafta özel olarak yassı şekilde imal edilmiş bir dişipi ve sağ taraftada superfloss dediğimiz köprülerin altını temizlemek amacı ile üretilmiş diş ipi görülmektedir.

Diş ipi dişlerin arasına yerleştirildikten sonra yukarı aşağı yönde hareketlerle dişlerin birbirlerine bakan yüzeyleri temizlenmiş olur.

Dişipini uygularken dikkat edilmesi gereken noktalardan birisi dişetlerini tahrip etmemektir. Diş ipi dişlerin arasına yerleştirildiği zaman çok fazla aşağıya dişetinin içine kaydırılırsa diş etini kesebilmektedir. Bazen bir kağıdın kenarı insanın parmağını keser diş ipi de aynı şekilde dişetini kesebilmektedir. Dişipini geceleri yatarken günde en az bir sefer yapmalıyız.

Diş fırçalamayı ne zaman yapmalıyız? Gece yatarken mutlaka dişler fırçalanmalı. Eğer gece yatarken diş fırçalama yapılmıyorsa gündüzleri ne kadar fırçalasanız da fırçalamıyor sayılabilirsiniz. Çünkü gece boyunca tükürük akımı durduğu için dişler yıkanmıyor. Yemek yemediğimiz, konuşmadığımız ve dil hareket etmediğinden mekanik temizlik etkisi de sıfıra indiğinden bakteriler için ağız ideal bir üreme ortamı oluşturuyor. İkinci önemli fırçalama sabah kalkınca gece boyunca biriken bakteri plaklarını temizlemek için kahvaltıdan sonra fırçalamadır. Ez azından bu fırçalamalar yapıldıktan sonra gün içinde yemeklerden sonra dişler fırçalanırsa iyi olur.
1
2
53		    
DİŞ MACUNU NE KADAR KULLANILMALIDIR?

Florlu bir diş macunu kullanıp aşırı koymamak lazım. Küçük bir nohut kadar yeterli. Eğer diş macunu kullanıyorsak fırçayı ıslatmamakta fayda var. Çünkü ıslanan fırçadaki macun kısa zamanda aşırı bir köpük oluşturarak fırçalamayı engelleyebilir. Ama macun kullanamadan fırçalıyorsak fırçayı ıslatmak gereklidir.

DİŞ FIRÇASI NASIL OLMALIDIR?
Diş fırçası üzeri düz 10 sıra demet olan bir diş fırçası yeterli daha uzun bir diş fırçası hareketi kısıtladığı için fırçalamanın daha zor olmasına sebep oluyor. Orta sertlikteki bir fırça ideali sert veya yumuşak fırçalar dişte aşınmalara yol açıyor.

Diş fırçasına yandan veya önden baktığımızda yukarıya doğru az da olsa bir genişleme olmuşsa o fırçayı değiştirmemiz lazım. İdeal olarak sabah ve akşam ayrı fırçalar kullanılması fırçanın kuru olması açısından daha iyidir. Ayrıca dişler arasında aralıklar olan kişiler için arayüz fırçaları vardır.

Ama bunlar özel durumlar ve diş hekiminin tavsiyesi ile kullanılan fırçalardır.

Kürdanlarda dişler arasında kalan gıda artıklarını çıkarmak için veya diş ipini kullanamayan kişiler tarafından dişlerin birbirlerine bakan ara yüzeylerindeki bakteri plaklarını temizlemek için kullanılabilir.

Gıda artıklarını çıkarmak için olan kürdanlar sivri, yuvarlak kürdanlardır. Bakteri plakları için kullanılan kürdanlar ise dişler arasındaki üçgen şeklindeki boşlukların şekline uyan üçgen kesitli kürdanlardır. Bunları temin etmek mümkün olmazsa en azından düz ve yassı şekilli kürdanları kullanmak lazımdır. Fakat kürdan kullanırken dişetlerini tahriş etmemelidir. Hafif bir kuvvetle uygulamalıdır. Bir fikir vermek açısından 50-60 gramlık bir basınçla.

Florlu gargaralar diş çürüğünü engellemek için faydalıdır. Fakat diş fırçalamanın eksikliğini kapatmak amacı ile değil bir artı olarak kullanılması gerekir. Gargaraların fırçalamanın yerini alması mümkün değildir.

Fırçalama